حاکمان و مردمان گناهکار در آخرالزمان و بلاهایی که نازل میشود

امام علی (ع) : بدانید آن کس که از ما خاندان « حضرت مهدی عج » که فتنه های آینده را دریابد با چراغی روشنگر در آن گام می نهد و بر همان سیره و روش پیامبر و سایر امامان از آل محمد (ص) رفتار می کند تا گِره مشکلات را باز کند و ملت های اسیر را آزاد و جمعیت های گمراه و ستمگر را پراکنده و نابود سازد و حق جویان پراکنده را جمع کند. نهج البلاغه خطبۀ 150

واژه عدل و عدالت در لغت به معناى انصاف، داد، داورى و درستى آمده و شاید بهترین معنا همان مفهومى باشد که على علیه السلام درباره آن ارائه دادند: «العدل یضع الامور مواضعها» یعنى: عدل آن است که هر چیزى، در جایگاه خود قرار گیرد.

یکى از نویسندگان در تعریف عدالت مینویسد:
«لفظ عدالت را از روى دلالت، معنایى است از معناى مساوات و عدالت یعنى: مساوات و انصاف و میانه روى و رعایت حد اعتدال و این که در هر امرى حد وسط را رعایت نمودن. بنابراین، عادل کسى است که نسبت به مردم از روى انصاف عمل کند و با نفس خود نیز انصاف داشته باشد و عدل یعنى: نهادن هر چیز به جاى خود و اعطاى حق هر کسى آن طور که باید.»

سعدى چنین سروده است:
خبر دارى از خسروان عجم که کردند بر زیر دستان ستم؟
نه آن شوکت و پادشاهى بماند نه آن ظلم بر روستایى بماند
خطا بین که بر دست ظالم برفت جهان ماند و او با مظالم برفت
خنک روز محشر تن دادگر که در سایه عرش دارد مقر
چو خواهد که ویران شود عالمى کند ملک در پنجه ظالمى

آیا تا کنون به این موضوع فکر کرده ایم که چرا امروز و در دنیایی که ما زندگی میکنیم اینهمه ظلم و ستم و بی عدالتی جاری است ؟گناهانی که ما در طول شبانه روز مرتکب آن می شویم آیا تنها آخرت ما را نابود می کنند یا در زندگی دنیایی ما نیز موثر هستند؟آیا فقط گناهان مردم موجب عذاب است یا حاکمان یا هردوی اینهابا هم ؟بزرگترین گناهان که موجب عذاب میشود چیست؟دست درازی به بیت المال،ارتشاء،رانت،اختلاس،ربا،ریا،کم فروشی،گرانفروشی،احتکار،خیانت در امانت،رواج دروغگویی ،زنا،بی عدالتی،توزیع نابرابر ثروت،فاصله غنی و فقیرو........؟شما با کدام اینها در جامعه خودتان و جامعه جهانی روبرو هستید؟سهم هرکدام از افراد جامعه و حاکمیت در رواج ظلم نسبت به یکدیگر چقدر است ؟آیا فقط رحم و یا بی رحمی از ناحیه زورگویان و حاکمان است یا هر بنده ،گروه،جامعه ای .... مرتکب بی رحمی شود بنای ظلم را گذاشته ؟

جواب:
وقتی در جامعه مسلمین مردم به یکدیگر رحم نکنند و نیکی وجود نداشته باشد خشم و غضب الهی هم مشمول همه ی آنها می شود و این عذاب دامن همه را میگیرید و هیچکس در امان نخواهد بود مگر بندگان مخلص و اولیای الهی خدا که قلیل من الاخرین ......ویا میفرماید اکثرهم لایشعرون،لایعلمون،لایفعهون

وَمَا وَجَدْنَا لِأَکْثَرِهِم مِّنْ عَهْدٍ وَإِن وَجَدْنَا أَکْثَرَهُمْ لَفَاسِقِینَ الأعراف: ١٠٢

میان فساد حکومت و حاکمان و فساد مردم، رابطه تنگاتنگی وجود دارد. اگر حاکمان، خود فاسد باشند، بنا بر اصل «الناس علی دین ملوکهم»، مردم نیز به فساد گرایش پیدا می کنند و اگر مردم فاسد باشند، حاکمان را نیز به سمت و سوی فساد خواهند کشاند و اگر آنان نیز مقاومت کنند، با شورش و ... حاکمان صالح را از میان برخواهند داشت و رییسانی فاسد را بر سر کار خواهند نشاند.
این، اصلی است غیر قابل انکار که با اندک تأملی، درستی آن، روشن می شود. در تاریخ، شواهد فراوانی را برای این اصل می توان یافت.

امام صادق (ع): هرگاه چهار چیز فاش شود، چهار چیز رخ نماید: هرگاه زنا فاش شود، زلزله رخ نماید؛ و هرگاه از زکات منع شود، چهارپایان نابود گردند؛ و هرگاه حاکمان در داوری ستم کنند، باران آسمان باز داشتهشود؛ و هرگاه اهل ذمه مورد ضیافت قرار گیرند، مشرکان بر مسلمانان پیروز گردند. (من لایحضره الفقیه: ج 1 ص 524 ح 1488)-

در دعای گرانقدر کمیل امیر المومنین میفرمایند :

هر جرم و گناهی که مرتکب شدم و هر خطا و اشتباهی را که از من سرزد، بر من عفو کن. اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تَهْتِکُ الْعِصَمَ؛ اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تُنْزِلُ النِّقَمَ؛ اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تُغَیِّرُ النِّعَمَ؛ اَللّهُمَّ اغْفِرْ لىَ الذُّنُوبَ الَّتى تَحْبِسُ الدُّعاَّءَ؛ اَللّهُمَّ اغْفِرْ لىَ الذُّنُوبَ الَّتى تَقطَعُ الرَّجاءَ؛ اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تُنْزِلُ الْبَلاَّءَ.
ارتباط بلاها و مصیبت ها با گناه و معصیت، به گونه ای است که قرآن کریم هر پیشامدی را که برای انسان رخ دهد بر اثر گناه دانسته، می فرماید:

"هربلا و مصیبت که به شما برسد، به خاطر اعمالی است که انجام داده اید و بسیاری از آنها را نیز خداوند عفو می کند."

شریف رضى در نهج البلاغه از امیرمؤمنان(ع) روایت مى کند که در صفین فرمود:
ایها المؤمنین من رأى عدواناً یُعمل به و منکراً یدعى إلیه فأنکره بقلبه فقد سلم و برى ء و مَن أنکره بلسانه فقد أجر و مَن انکره بالسیف لتکون... ;
اى مؤمنان! بدانید کسى که تجاوز و ستمى را مشاهده نمود که بدان عمل مى شود یا کار زشتى که به آن فرا مى خوانند و آن را در دل انکار کند، بى شک سالم و مبّرا خواهد ماند. هرکه آن را با زبان انکار کند، پاداش خواهد یافت و او از اولى برتر است. هرکه با شمشیر به انکار برخیزد، تا سخن خدا بلند و سخن ستمگران پست شود، راه هدایت را یافته و بر راه راست ایستاده و نور یقین در دلش تابیده است.

براساس این سخن گوهربار امام علی(ع):

بلاء و مصیبت برای مجازات و تأدیب ظالمین تا شاید از این راه متنبّه شده به راه راست بازگردند. چنان که قرآن کریم می فرماید: «وَ لَنُذیقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى دُونَ الْعَذابِ الْأَکْبَرِ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ؛ به آنان از عذاب نزدیک(عذاب این دنیا) پیش از عذاب بزرگ(عذاب آخرت) مى چشانیم، باشد که بازگردند.» (سجده: آیه۲۱) همچنین در آیه¬ای دیگر می فرماید: «ظَهَرَ الْفَسادُ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ لِیُذیقَهُمْ بَعْضَ الَّذی عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُون؛ ظاهر شد فساد، در خشکى و دریا به خاطر کارهایى که مردم انجام داده اند؛ تا [خداوند جزاى ] برخى از آنچه کرده اند را به آنها بچشاند، باشد که باز گردند.»(روم: آیه۴۱)

حضرت امام حسین(ع) در منطقة البیضه خطاب به سپاهیان حر بن یزید تمیمى فرمود:
هان اى مردم! همانا رسول خدا(ص) فرمود: »مَن رأى منکم سلطاناً جائراً مستحداً لحرام الله، ناکثاً لعهدالله، مخالفاً لسنّة رسول الله(ص) یعمل فى عبادالله بالإثم والعدوان... «;
هرکه فرمان روایى ستمگر ببیند که حرام هاى خدا را حلال مى شمرد، پیمان خدا را مى شکند، با سنت رسول خدا مخالفت مى کند، میان بندگان خدا با گناه و تجاوز رفتار مى نماید و با کردار و گفتار خود بر او نشورد، بر خداست که او را در جایگاه (پست و عذاب آور) آن ستمگر درآورد.

خداوند در آیاتی از جمله 41 سوره نحل، شکست مظلومان را در مبارزه با ظالمان، عین پیروزی بر میشمارد و برای آنان پاداش مضاعف در آخرت قرار میدهد، هر چند که در آیاتی از جمله 103 و 129 و 137 سوره اعراف بر پیروزی نهایی مظلومان در نبرد جهانی علیه ظلم و ظالمان تاکید میورزد ولی اگر در همین میان پیش از دست یابی به پیروزی در این نبرد نهایی علیه ظالم، مظلومانی کشته شوند در حقیقت پیروز نهایی هستند و پاداش خاصی را نزد خداوند دارند.(و این پاداش حضرت سید الشهداء است او پیروز این میدان بود که با اندکی در برابر فوجی از ظالمان زمان خود جنگید تا دین جدش را زنده نگهدارد )

حاکم از نظر على علیه السلام حاکمى است که بتواند حقوق مظلومین را از ظالمین گرفته و به آنها برگرداند.
از آن طرف، زمامدار جائر و ظالمى که در مورد حقوق افراد جامعه بی مبالات باشد و تضییع حقوق دیگران براى او اهمیتى نداشته باشد، در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام بدترین فرد جامعه محسوب مى شود: «وُلاةُ الجُورِ شِرارُ الامةِ.» یعنى: حاکمان جور، بدترین امتند. همچنین حاکمى که حکومت براى او هدف باشد و زمانى که به آن دست یافت خود را برتر از دیگران بداند و مردم نتوانند براى اعاده حق خویش یا بیان مقاصدشان به او مراجعه کنند، از منظر امام علیه السلام بدترین حاکم است: «شَرُّ الوُلاةِ مَنْ یخافه البَرىُّ.»یعنى: بدترین حاکم، کسى است که افراد بى گناه از او بترسند.
در جاى دیگر، چنین حاکمى را احمق ترین افراد معرفى مى کنند: «منِ اختال فى ولایتِهِ اَبانَ عن حماقَتِهِ.» یعنى: هر که در حکومتش خود را بگیرد، از حماقتش پرده برداشته است. حتى این افراد را از درندگان بدتر مى دانند: «سَبُع حَطومٌ اکولٌ خیرٌ مِنْ والٍ غَشومٍ ظَلومٍ.» یعنى: حیوان درنده پرخور، بهتر است از زمامدار مستبد ظالم.

بیگمان بسیاری از امور جهان دارای دو وجه است. شاید برای همین است که خداوند، رستگاری را در نفی و اثبات «لااله الاالله» نهاده است؛ چرا که بی نفی خدایگان، هرگز نمی توان به خدای یگانه ای رسید که هستی را آفریدگاری و پروردگاری میکند. ازاین رو جهان زمانی رنگ و روی عدالت و دادگری را خواهد دید که ستمگری رخت بر بندد و دادخواهان به ستم ستیزان روی آورند، چرا که بی نفی ستم نمی توان امید به دادخواهی و عدالت گرایی داشت؛ زیرا نفی ستم در هر شکل و اندازه آن، زمینه تحقق و اقامه عدالت میباشد.

شایسته سالاری و حکومت انسانهای شایسته:

«اِستعمل العَدل وَ احْذر العَسف وَ الحَیف؛

گناهانى که عذاب مى آورند و روزى انسان را می گیرند

ابو خالد کابلى می گوید: از امام سجاد علیه السلام شنیدم، فرمودند: گناهانى که موجب تغییر نعمت می شوند عبارت اند از: ظلم به مردم، ترک کارهاى نیک و احسان به مردم، کفر نعمت و ترک شکر و سپاس. خداوند متعال می فرماید: إِنَّ اللَّهَ لا یغَیرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یغَیرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ"؛[5] پروردگار چیزى از قومى نمی گیرد، مگر این که آنها خود اوضاع و احوال خود را تغییر دهند. و گناهانى که عذاب مى آورند عبارت اند از ظلمى که ظالم نسبت به آن شناخت داشته باشد، و تجاوز و تعدى به مردم و ریشخند کردن آنها. گناهانى که روزى انسان را می گیرند؛ اظهار فقر، خوابیدن در هنگام نماز عشاء به گونه ای که نماز قضا شود، همچنین است نماز صبح، و کوچک شمردن نعمت ها و شکایت از خدا. اما گناهانى که پرده ها را پاره می کنند عبارت اند از: خوردن شراب، بازى کردن قمار، شوخى و مزاح با مردم، سخنان لغو و بى فایده، عیب جویى از مردم و همنشینى با مردان آلوده.

گناهانى که مانع قبولى دعا می شوند