رحمت واسعه الهی

در قرآن کریم خداوند عزوجل میفرمایند:

وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کلَّ شَی ءٍ، فَسَأَکتُبُها لِلَّذِینَ یتَّقُونَ وَ یؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ الَّذِینَ هُمْ بِآیاتِنا یؤْمِنُونَ. [رحمتم همه چیز را فرا گرفته و آن را برای پرهیزکاران، اعطا کنندگان زکات و مؤمنین به آیات خود، نگه خواهم داشت.]

قال رسول الله صلی الله علیه و آله میفرمایند:

لَوْ تَعْلَمُونَ قَدْرَ رَحْمَةِ اللَّهِ لَاتَّکلْتُمْ عَلَیها. اگر میزان رحمت الهی را میدانستید به آن پشت گرم میشدید.

در بیش از ۳۰۰ آیه از قرآن کریم درباره رحمت واسعه, الهی سخن به میان آمده است و در سوره زمر نیز بهطور مفصل به این مسئله پرداخته شده است و ماه محرم ماه رحمت الهی و وجود مبارک امام حسین(ع) نیز نماد کامل رحمت واسعه, الهی نسبت به مخلوقات است.بر اساس آنچه از آموزه های دینی و معارفی برداشت می شود بنیان خلقت مخلوقات همگی بر اساس رحمت واسعه, خالق بوده و تمامی موجوداتی که در این دایره خلقت گنجانده شده اند هر یک بر اساس حکمت متعلقه خداوند از این رحمت بهره مند هستند.

آنچه که می تواند زیبایی این مقوله را در انظار و اذهان مضاعف کند، دقت در چگونگی و واکاوی رحمت الهی نسبت به مخلوقات و قیاس آن نسبت به رحمت بندگان به هم نوعان است که می تواند اثرات مهمی را در پی داشته باشد و راه گشای بسیاری از امور معرفتی شود.
وقتی در عرف سخن از رحمت به معنای عام اجتماعی می شود، متبادر به ذهن این است که شخص دچار نقصان و یا کمبودی شده که نیاز به رحم و توجه دیگران دارد و آنچه استنباط می شود به معنای ترحم کردن به زیر دستان و یا هم نوعان است که البته در نوع خود امری حسنه بوده و نشان از امری انسانی است که رضای خداوند را در پی دارد اما زمانیکه سخن از رحمت الهی به میان می آید کاملا اساس مساله فرق خواهد کرد چرا که وقتی صفت رحمت به خداوند نسبت داده شود به معنای افاضه وجود به مخلوقات و موجودات خواهد بود.
در قرآن کریم نزدیک به ۳۰۰ آیه و در لسان روایات نیز به صورت گسترده از رحمت الهی سخن به میان آمده که خود نشان دهنده این است که رحمت الهی از همان بدو خلقت شامل مخلوقات شده و حتی تا قیامت هم ادامه خواهد داشت به طوریکه رحمت الهی در قیامت بیش از رحمت الهی در دنیاست، و خداوند رحمت را بر خود واجب کرده و در قرآن کریم آمده «کَتَبَ رَبُّکُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ» :پروردگار شما رحمت را برخود واجب کرده است.
همچنین در سوره اعراف آمده است «َرَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ»: رحمت من همه چیز را فرا گرفته است.
لذا یکی از بزرگترین گناهان، ناامیدی و مایوس شدن از رحمت الهی است.( لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا) : از رحمت خداوند نا امید نشوید که خدا همه گناهان را می آمرزد..
رحمت الهی بر دو نوع عام و خاص استوار است که رحمت عام از قبیل رزق و روزی، آب، تابندگی آفتاب، بارش باران، وجود اکسیژن و…شامل حال تمامی مخلوقات می شود و همه موجودات از آن ها بهره مند هستند و خداوند به صراحت در قرآن کریم آورده است «وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِی الأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللّهِ رِزْقُهَا» : و هیچ جنبنده ای در زمین نیست جز آنکه رزقش به عهده خداست.
اما رحمت خاص همانطور که از اسمش پیداست، یک رحمت خاص و ویژه برای بندگانی است که بتوانند با انجام اعمالی که مورد توجه خداوند است این رحمت را کسب کنند و خود را در مسیر الطاف الهی قرار دهند لذا جاذبه های رحمت الهی و عوامل کسب رحمت خاص در لسان آیات و روایات به طور مفصل ذکر شده است که توجه به آن ها می تواند انسان را در مسیر این الطاف ویژه رحیمیه قرار بدهد به طوریکه خداوند در قرآن کریم متذکر شده است که به جای جمع کردن اموال و کسب امور دنیوی به دنبال کسب رحمت الهی باشید که این رحمت بهترین چیز است. (رَحْمَتُ رَبِّکَ خَیْرٌ مِّمَّا یَجْمَعُونَ) رحمت پروردگار تو از آنچه آنان می اندوزند بهتر است.

امام صادق علیه السلام میفرمایند: بندهای گنهکار را به صحنه محاسبه در قیامت وارد میکنند و او از کثرت خطاهایش میگرید. به او خطاب میشود چرا گریه میکنی؟ پاسخ میدهد برای اینکه رسوا میشوم، و مفتضح میگردم و خلایق به گناهانم واقف میشوند.

به وی گفته میشود، در دنیا گناه میکردی و میخندیدی و ما تو را با آن حال رسوا نکردیم، اینک که گناه نکرده و گریه سر دادهای چگونه رسوایت کنیم!

آن حضرت نیز فرموده است:

اذا کانَ یوْمَ الْقِیمَةِ نَشَرَ اللَّهُ تَبارَک و تَعالی رَحْمَتَهُ حَتَّی یطْمَعَ ابْلیسُ فی رَحْمَتِهِ [چون روز قیامت فرا رسد خدای متعال رحمتش را چنان میگستراند بطوریکه ابلیس هم طمع رحمت او مینماید.]سخن در این باب بسیار است و خود مجال بیشتری را میطلبد، لذا به همین مقدار بسنده کردیم.