سخنرانی خودسازی در اخر الزمان (موضوع برد معرفت دینی )قسمت 12
درباره سایت
آخرین مطالب
- به بهشت خوش آمدید
- حضرت مالک (ع) جهنم را اینگونه توضیح میدهد
- شیطان مخفی شده در نقاشی شام آخر
- پیشگویی یک کاهن از ظهور
- پیشگویی های پیش از ظهور امام زمان (عج) از زبان آقا امام علی (ع)
- خلاصه داستان فیلم هک عالی The Great Hack 2019
- فیلم Kundun (کوندان - نامزد 4 اسکار)
- نامه بسیار زیبا و حیرت آور از سوی پروردگار به همه انسانها
- شرط جامعه اسلامی عدالت است نه اجرای حدود
- فیلم جنایی شهر دروغ ها (City of Lies)
امکانات وب
خداوند تبارک و تعالی که موجودات عالم را آفریده است، متکفّل روزی آنان نیز شده است و به همه آنان به موقع و در جای خود، روزی میدهد: «وَما مِنْ دآبَّةٍ فِی الْأَرْضِ إِلّا عَلَی اللَّهِ رِزْقُها وَیَعْلَمُ مُسْتَقَرَّها وَمُسْتَوْدَعَها کُلٌّ فِی کِتابٍ مُبِینٍ»؛(104) «هیچ جنبندهای در زمین نیست مگر این که روزی او بر خداست؛ او قرارگاه و محلّ نقل و انتقالشان را میداند، همه اینها در کتاب آشکاری (لوح محفوظ) ثبت است».
این آیه شریفه، صریحاً اعلام میکند که هیچ کس نباید نگران روزی خود باشد، خداوند به تمام موجودات، هر کجا که باشند و در هر موضع و شرایطی که قرار گیرند، سهم آنان از روزی، را میرساند.
خداوندی که روزی طفل را در رحم مادر میرساند و از طریق خون مادر، روزی او را تأمین میکند و قبل از تولدش نیز روزی او را به صورت شیر در سینه مادرش آماده میسازد، سپس طفل به دنیا میآید، آنگاه توسّط پدر و مادر مهربان، غذای او را میرساند، چنین پروردگاری، هیچ موجودی را بدون روزی نمیگذارد.
البتّه روی حکمت و مصلحتی که خداوند خود میداند، روزی انسانها را کم و زیاد قرار داده است؛ بعضی در وسعت و گشایش، برخی در فقر و تنگدستی و عدّهای نیز در زندگی متوسّطی قرار دارند.
«لَهُ مَقالِیدُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشَآءُ وَیَقْدِرُ إِنَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ»؛(105) «کلید آسمانها و زمین از آن اوست، روزی را برای هر کس که بخواهد گسترش میدهد و برای هر کس بخواهد محدود میسازد، او از همه چیز آگاه است».
اسباب افزایش روزی
از آیات و روایات چنین استفاده میشود که رعایت اموری چند، اسباب افزایش، یا کم شدن روزی انسان میگردد، در اینجا به بعضی از آنها اشاره میکنیم.
1) شکر
نخستین چیزی که در افزایش روزی بلکه هر نعمتی، نقش مؤثّر و چشمگیری دارد، «شکر گزاری»در پیشگاه خداوند است، «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ»؛(106) «اگر شکر کردید، (نعمت را) بر شما زیاد میکنیم».
شکر نعمت؛ یعنی استفاده صحیح و بهینه از نعمت و قدردانی و سپاس از صاحب نعمت و این نشان دهنده شایستگی و لیاقتی است که موجب میشود خداوند آن را افزایش دهد.
2) ایمان و تقوا
«وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَی آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِم بَرَکاتٍ مِنَ السَّمآءِ وَالأَْرْضِ»؛(107) «هر گاه مردم روی زمین ایمان میآورند و تقوا پیشه میکردند، برکات آسمانها و زمین را بر روی آنان میگشودیم».
«وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ»؛(108) «کسی که تقوای الهی پیشه کند، خداوند برای او گشایش ایجاد میکند و از راهی که تصوّرش را نمیکرد، روزی میرساند».
3) پرهیز از مردم آزاری
از اموری که سبب افزایش روزی میشود، «دوری از آزار مردم» است. امام صادقعلیه السلام فرمود: «کَفُّ الْأَذی وَقِلَّةُ الصَّخْبِ یَزِیدانِ فِی الرِّزْقِ»؛(109) «ترک مردم آزاری و جار و جنجال، روزی را افزایش میدهد».
4) همیشه با وضو بودن
رسول خداصلی الله علیه وآله در پاسخ به مردی که عرض کرد: دوست دارم روزی من افزایش یابد، فرمود: «دُمْ عَلَی الطَّهارَةِ یُوَسِّعْ عَلَیْکَ فِی الرِّزقِ»؛(110) «همیشه با وضو باش، روزی تو افزایش خواهد یافت».
5) ازدواج
قرآن کریم میفرماید: «وَأَنْکِحُوا الْأَیامَی مِنْکُمْ وَالصّالِحِینَ مِنْ عِبادِکُمْ وَإِمآئِکُمْ إِنْ یَکُونُوا فُقَرَآءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ»؛(111) «مردان و زنان بیهمسر خود را همسر دهید، همچنین غلامان و کنیزان صالح و درستکار را، اگر فقیر و تنگدست باشند، خداوند از فضل خود آنان را بینیاز میسازد، خداوند گشایش دهنده و آگاه است».
رسول خداصلی الله علیه وآله نیز فرمود: «اِتَّخِذُوا الْأَهْلَ فَإِنَّهُ أَرْزَقُ لَکُمْ»؛(112) «همسر بگیرید؛ زیرا روزی شما را افزایش میدهد».
امام صادقعلیه السلام هم فرمود: «الرِّزْقُ مَعَ النِّسآءِ وَالْعِیالِ»؛(113) «روزی، با زن و فرزند است».
6) دعا
از جمله اموری که سبب افزایش روزی میشود، «دعا» است. دعا اثرات فراوانی دارد و در هر زمینهای، کلید گشایش کار است،از جمله در زمینه افزایش روزی که دعاهای فراوانی برای آن ذکر شده است.
معاویة بن عمّار میگوید: از امام صادقعلیه السلام خواستم دعایی برای ازدیاد روزی به من تعلیم کند، حضرت، دعایی را به من تعلیم داد که هیچ چیز بهتر از آن برای جلب روزی نیافتم. حضرت به من فرمود برای گشایش در روزی چنین بگو: «اَللَّهُمَّ ارْزُقْنِی مِنْ فَضْلِکَ الْواسِعِ اْلحَلالِ الْطَّیِّبِ رِزْقاً واسِعاً حَلالاً طَیِّباً بَلاغاً لِلدُّنْیا وَالْآخِرَةِ صَبَّاً صَبّاً هَنِیئاً مَرِئیاً منْ غَیْرِ کَدٍّ وَلا مَنٍّ مِنْ أَحَدِ خَلْقِکَ إِلّا سِعَةً مِنْ فَضْلِکَ الْواسِعِ فَإنِّکَ قُلْتَ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ، فَمِنْ فَضْلِکَ أَسْأَلُ وَمِنْ عَطِیَّتِکَ أَسْأَلُ وَمِنْ یَدِکَ الْمَلآءِ أَسْأَلُ»؛(114) «پروردگارا! از فضل گسترده، حلال و طیّب خود، روزی وسیع، حلال و طیّب که برای دنیا و آخرت من کافی، دائمی و گوارا باشد، به من عطا فرما؛ روزیای که بدون رنج و سختی و بدون منّت از طرف احدی از مخلوقات تو باشد و تنها رزقی باشد که با وسعت فضل تو نصیب من گردد؛ زیرا تو خود فرمودهای که از فضل خداوند سؤال کنید، من هم از فضل تو سؤال میکنم و از عطای تو در خواست میکنم، واز دست پر برکت تو (حاجتم را) میخواهم».
آنچه ذکر شد، اموری بود که سبب افزایش روزی میشود؛ البتّه ممکن است امور دیگری نیز باشد که قطعاً هست ما به ذکر همین موارد از باب نمونه اکتفا نمودیم.
گناه و کم شدن روزی
در مقابل اسباب و عواملی که موجب افزایش روزی بودند، گناه و معصیّت، تأثیر مهمّی بر رزق و روزی انسان گذاشته و سبب کم شدن رزق و روزی میگردند. خداوند تبارک و تعالی در این مورد میفرماید: «وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَةً ضَنْکاً»؛(115) «هر کس از ذکر خداوند دوری کند، زندگی بر او سخت و ناگوار خواهد شد».
تأثیر گناه بر روزی از دیدگاه روایات
روایاتی که از معصومینعلیهم السلام پیرامون نقش گناه در تنگدستی و کم شدن روزی انسان رسیده، فراوان است که به ذکر چند مورد، از باب نمونه اکتفا میشود:
الف) فضیل بن یسار از امام باقرعلیه السلام نقل میکند که حضرت فرمود: «إِنَّ الْعَبْدَ لَیَذْنِبُ الذَّنْبَ فَیَزْوی عَنْهُ الرِّزْقَ»؛(116) «بنده خدا مرتکب گناهی میشود و در نتیجه روزیاش از او باز گرفته میشود».
ب) امیرالمؤمنینعلیه السلام نیز فرمود: «تَوَقُّوا الذُّنُوبَ، فَما مِنْ بَلِیَّةٍ وَلا نَقْصِ رِزْقٍ إِلّا بِذَنْبٍ حَتَّی الْخَدْشَ وَالْکَبْوَةَ وَالْمُصِیبَةَ، قَالَ اللَّهُ تَعالی «وَما أَصابَکُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِما کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ وَیَعْفُوا عَنْ کَثِیرٍ»».(117) «از گناه پرهیز کنید؛ زیرا هیچ بلایی و کمبود رزقی نیست مگر به خاطر گناه؛ حتّی خدشهای که بر بدن وارد میشود، پایی که به جایی بر خورد میکند و مصیبتی که پیش میآید، همه بر اثر گناه است؛ چون خداوند فرموده است: هر مصیبتی که برای شما پیش میآید به دلیل کاری است که انجام دادهاید، با این که بسیاری از آنها را خداوند عفو کرده است».
ج) همچنین فرمود: «اِحْذَرُوا الذُّنُوبَ فَإِنَّ الْعَبْدَ لَیَذْنِبُ فَیُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقَ»؛(118) «از گناه دوری کنید، چه بسا بندهای گناه میکند و همین امر موجب میشود که روزیاش از او حبس شود».
د) امام صادقعلیه السلام فرمود: «إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیَأْتی الذَّنْبَ فَیَحْرمُ بِهِ الرِّزْقَ»؛(119) «مؤمن گاهی گناه میکند و سبب محرومیّت وی از روزیاش میشود».
پرسش و پاسخ
گاهی پرسش میشود: اگر گناه سبب کم شدن روزی انسان و زوال نعمت میشود، پس چگونه است که برخی از افراد آلوده، گناهکار و بیتقوا، زندگی مرفّهی داشته و از امکانات فراوانی برخوردار میباشند و گناه آنان، تأثیری در زندگی ایشان نداشته است؟
در پاسخ باید گفت: آنچه را که بعضی به دست میآورند، روزی نیست بلکه مال حرامی است که باید حساب آن را به سختی پس دهند و عقوبت آن را متحمّل شوند. روزی آن است که از طریق حلال و شرعی با عنایت خدا به انسان برسد، علاوه بر این که گاهی نعمت برای گنهکاران جنبه استدراج دارد؛ یعنی خداوند به آنان نعمت و مال فراوان میدهد؛ امّا در نهایت آن نعمت را از آنان گرفته و دچار کیفر سختی میشوند.
گناه عامل گرانی
از برخی روایات استفاده میشود که گناه، در گرانی کالاها، سود تجارت، کم شدن باران و...تأثیر مستقیم دارد. علیّ بن ابی طالبعلیه السلام از رسول خداصلی الله علیه وآله نقل میکند که حضرت فرمود: «اِذا غَضِبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلی أُمَّةٍ وَلَمْ یَنْزِلْ بِهَا الْعَذابَ غَلَتْ أَسْعارُها وَقَصُرَتْ أَعْمارُها وَلَمْ تَرْبَحْ تُجَّارُها وَلَمْ تُزَکِّ ثِمارُها، وَلَمْ تَغْزِزْ اَنْهارُها وَحَبِسَ عَنْها أَمْطارُها وَسَلَّطَ عَلَیْها شِرارُها»؛(120) «هر گاه خداوند بر امّتی خشم و غضب کند و بلایی بر آنان نازل نکند، قیمتها بالا میرود، عمرها کوتاه میشود، تجّار سود نمیبرند، میوهها خوب و مرغوب نمیشود، چشمهها کم آب میشود، باران حبس میشود، و نمیبارد و افراد شرور و ناشایست بر مردم مسلّط میشوند».
پاداش سپاس و کیفر ناسپاسی
بدون شکّ، یکی از گناهان بزرگ، «کفران نعمت» است. کفران نعمت، گناهی است که در قرآن کریم نسبت به آن وعده عذاب داده شده و در چند مورد از آن به «کفر» تعبیر شده است: «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَلَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِیدٌ»؛(121) «اگر (بر نعمتهای من) سپاس گویید، به راستی که نعمت را بر شما افزون میکنم و اگر ناسپاسی کنید، به حقیقت عذاب من (بر ناسپاسان) سخت است».
«وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً قَرْیَةً کانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً یَأْتِیها رِزْقُها رَغَداً مِنْ کُلِّ مَکانٍ فَکَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِباسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِما کانُوا یَصْنَعُونَ»؛(122) «خداوند (برای آنان که کفران نعمت میکنند) مثلی زده است: منطقه آبادی را که امن، آرام و مطمئن بوده و همواره روزیاش به طور فراوان از هر مکانی فرا میرسید، امّا نعمت خدا را کفران کردند و خداوند به خاطر اعمالی که انجام میدادند، لباس گرسنگی و ترس، بر اندامشان پوشانید».
بعضی گفتهاند: این داستان مربوط به گروهی از بنیاسرائیل بوده است که در منطقه آبادی میزیستند و بر اثر کفران نعمت، گرفتار قحطی و ناامنی شدند.
شاهد این سخن، حدیثی است که از امام صادقعلیه السلام نقل شده است که فرمود: «گروهی از بنیاسرائیل آنقدر زندگی مرفّهی داشتند که حتّی از مواد غذایی، مجسمهای کوچک میساختند و گاهی با آن بدن خود را نیز پاک میکردند امّا سرانجام کار آنان به جایی رسید که مجبور شدند همان مواد غذایی آلوده را بخورند».(123)
این جریان، هشداری است به همه کسانی که گرفتار کفران نعمت هستند تا بدانند که اسراف، تبذیر و تضییع نعمتها، جریمهای سنگین و شکننده دارد.
هشداری است به کسانی که غذای اضافی امّا سالم را به زباله میریزند.
هشداری است به کسانی که مواد غذایی مورد نیاز مردم را نابود میکنند تا قیمت آنها پایین نیاید.
بنابراین، کفران نعمت نیز گناه است و اثر آن از دست دادن نعمت و کم شدن روزی میشود.
گناه، آن چنان اثر مخرّبی دارد که در روایات اسلامی آمده است: «بر اثر گناه، مردم از نعمت باران (و در نتیجه برکات آسمان و زمین) محروم میشوند».
ابوحمزه میگوید شنیدم که امام باقرعلیه السلام میفرماید: «ما مِنْ سَنَةٍ أَقَلُّ مَطَراً مِنْ سَنَةٍ وَلکِنَّ اللَّهَ یَضَعُهُ حَیْثُ یَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ إِذا عَمِلَ قَوْمٌ بِالْمَعاصِی صَرَفَ عَنْهُمْ ما کَانَ قَدَّرَ لَهُمْ مِنَ الْمَطَرِ فِی تِلْکَ السَّنَةِ إِلی غَیْرِهِمْ وَإِلَی الْفَیافِی والسِّحارِ وَالْجِبالِ...»؛(124) «خداوند هیچ سالی باران کمتر از سال دیگر نازل نمیکند ولکن هر کجا بخواهد قرار میدهد، هرگاه قومی گناه کنند، آنچه از باران برای آنان در آن سال مقدّر کرده بود، به سوی غیر آنان به صحراها، دریاها و کوهها میفرستد».
از این روایت به خوبی استفاده میشود که گناه، سبب محرومیّت انسانها از باران و نزولات آسمانی و در نتیجه، جامعه گرفتار خشکسالی و کمبود آب و کم شدن ارزاق نیز موجب گرانی قیمتها و مشکلات فراوان دیگر میگردد.
برچسب:
نویسنده: یوسف یوسفی