منتظر کیست ؟دراین اینجا بحث ما درواقع یک بحث لغوی نیست بلکه به دنبال این موضوع هستیم که با رویکرد قرآنی و پشتوانه روایی و عقلی به دنبال این جواب باشیم که آیا منتظر واقعی ولیعصر (عجل الله تعالی فرج الشریف )چه ویژگی های باید داشته باشد.
ویژگی اول : ایمان
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ وَ الْعَصْرِ (1)إِنَّ الْإِنْسانَ لَفی خُسْرٍ (2) به نام خداوند بخشنده مهربان به عصر سوگند، که انسانها همه در زیانند .
با توجه به سوره مبارکه عصر خداوند تبارک و تعالی می فرمایند که تمام انسانها در خسران و زیان هستند، و این خسران و زیان درکلام به شکل عام وارد شده به طوری که تمام افراد را شامل میشود . درادامه آیه یک استثنای وجود دارد که به دنبال این استثنای موجود در کلام افرادی از این خسران و زیان خارج می شوند.
(إِلاَّ الَّذینَ آمَنُوا: مگر کسانى که ایمان آورده ) درواقع این سوال پیش می آید که به چه چیزی ایمان آورده اند که باعث دوری این افراد از خسران و زیان شده است ؟
" آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِه. خلاصه این مطلب اینکه ایمان به هر انچه خدا وند تبارک و تعالی و رسول مکرم اسلام حضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه وال و سلم ) بیان نموده یکی از لوازم ویژگیهای لاینفک منتظران واقعی ظهور می باشد چرا که در غیر این صورت اطاعت و پیروی نکردن از خدا و رسول مصداق این آیه شریفه می باشد که
ِ[ وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ و کسانى که بر طبق آنچه خدا نازل کرده حکم نمى کنند، فاسقند.] (سوره مبارکه مائده آیه 47)
با توجه به معنا و تفسیر این آیه شریفه مصادیق این آیه را نمی توان از جمله منتظران ظهور برشمرد .
ویژگی دوم :تقوا و عمل صالح
وَ عَمِلُوا الصَّالِحات :
یکی از وظایف مهم منتظران ظهور پیروی از آیات کلام الله مجید و قدم گذاشتن در مسیر عمل صالح که از تاکیدات کلام الله مجید است می باشد .
مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَةً وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما کانُوا یَعْمَلُونَ هر کس کار شایسته اى انجام دهد، خواه مرد باشد یا زن، در حالى که مؤمن است، او را به حیاتى پاک زنده مى داریم و پاداش آنها را به بهترین اعمالى که انجام مى دادند، خواهیم داد. (سوره مبارکه نحل آیه 97)
عَنْ أبِی عَبْدِاللهِ - علیه السّلام
من سرّه أن یکون من أصحاب القائم، فلینتظر ولیعمل بالورع و محاسن الاخلاق و هو منتظر فان مات و قام القائم بعده، کان له من الاجر مثل اجر من أدرکه، فجدوا وانتظروا هنیئاً لکم ایتها العصابة المرحومة
هر که دوست دارد از یاران قائم باشد باید انتظار کشد و از گناه پرهیز کند و بر اخلاقى نیکو باشد در حالى که منتظر است. پس اگر چنین کسى پیش از قیام قائم درگذرد، او را پاداشى باشد مثل پاداش کسى که قائم را درک کرده باشد. پس کوشش کنید و انتظار کشیده که گوارایتان باد اى گروه مورد رحمت.
غیبت نعمانی ، ص 200 ح 16 ؛ اثبات الهداة، ج 3 ص 536 ، ح 488 ؛ بحار الانوار ، ج 52، ص 140، ح 50
ویژگی سوم :صبر
وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ و یکدیگر را به حق سفارش کرده و یکدیگر را به شکیبایى و استقامت توصیه نموده اند!
یکی دیگر از ویژگی های منتظران ظهور، داشتن صبر در مسیر انتظار است. این نکته حائز اهمیت است که صابران در راه خدا تسلیم محض فرمان الهی هستند و به هر اندازه که امر الهی در ظهور فرج طولانی شود، باز در این مسیر صبر برای رضای خدا را سر لوحه خود قرار می دهند و ذره ایی از انتظار خود کوتاه نمی آیند و منتظر روز آمدن حضرت می باشند .
در جرگه منتظران
اکنون جای این پرسش است که چگونه میتوان در سلک منتظران قرار گرفت؟
گفتیم که انتظار، حالتی درونی است که منجر به حرکت به سوی مطلوب میشود. برای پیدایش این حالت، نخست باید به ایجاد سنخیّت با مطلوب فرد منتظَر، پرداخت. سلامتی، وضعیّتی است که روح انسان بیمار با آن سنخیّت دارد؛ لذا ناخودآگاه هر لحظه در طلب آن است. همراهی با فرزند، بهبود وضعیّت اقتصادی و... نیز همین گونه است که پدر و مادری که از فرزند مسافر خود اطلاعی ندارند و بازرگانی که به رکود و ناامنیِ پیشهاش دچار شده، در هر لحظه به آن توجه دارد.
منتظران حقیقی ظهور نیز، نخست باید با وضعیت نامطلوبی که بر جامعة آنان حاکم است، سنخیتی نداشته باشند، آنگاه سنخیّت کامل با وضعیت ممکن بعدی پیدا کنند تا در سلک منتظران قرار گیرند. از این رو مشابهت با یاران حضرت ولیعصر علیه السلام -که پدید آورندگان وضعیّت نوین هستند- تنها راه ورود در این مسیر میباشد.
زدودن رذایل از نفس و آرایش آن به فضایل و در یک سخن، تهذیب نفس، تنها راه ورود به جرگه منتظران است. کسی که نفس مهذّب داشته باشد، نه به آلودگیهای دنیایِ مادی دل میبندد، تا از وضعیت پریشان فساد و ظلم موجود جهانی شادمان باشد و نه دچار رکود میشود، تا برای پیدایش وضعیت مناسب اقدامی نکند.
بدین ترتیب معلوم میشود که منتظران واقعی در بالاترین سطح ممکن از تهذیب نفس قرار دارند.
¨والاترین منتظراناینک حالت انتظار را در قالب ذکر یک نمونه بیان میکنیم. این نمونه، برخاسته از حدیثی است که یکی از یاران خاص حضرت صادق علیه السلام به نقل آن پرداخته است. بر اساس این حدیث، میتوان دید حضرت صادق علیه السلام -که در شمار منتظران ظهور قرار داشتهاند-، چگونه بیتابانه اشک میریخته و انتظار ظهور را در دل داشتهاند.
بنابراین روایت، روزی مفضّل بن عمر، ابوبصیر، ابان بن تغلب و سدیر -که هر چهار تن از یاران ویژة حضرت صادق علیه السلام و در شمار فداییان ولایت بودهاند- به محضر آن حضرت بار مییابند و آن حضرت را در لباسی با آستینهایی تقریباً کوتاه و بدون یقه و سینهای باز مییابند که بر روی خاک نشسته و به شدّت گریه میکنند و این سخنان را بر زبان میرانند:
«ای سرور من! غیبت تو بر گرفتاریها و ناراحتیهای من افزوده است، گمان نکنم اشک چشمم خشک شود و نالة سینهام فرو نشیند».
سدیر با دیدن این حالت، ناراحت میشود و از آن حضرت میپرسد: یابن رسول اللهصلی الله علیه و آله و سلم ! چه مطلبی برای شما پیش آمده که اینگونه منقلب و ناراحت هستید؟
آن حضرت، آهی کشیده و پاسخ میدهند:
«امروز صبح در کتاب جفر اکبر نظر میکردم که به مسائل مربوط به خاتمالأوصیا رسیدم. دیدم این بزرگوار چه مقامی نزد حضرت حق دارند و چه اندازه غیبتشان طولانی میشود و چقدر باید ناراحتی اجتماعات را تحمّل کنند، چقدر بندگان خدا از دین حق دست شسته و از آن خارج میشوند. من از حالات آن حضرت در روزگار غیبت منقلب شده بیاختیار اشک چشمم جاری شده است»
تحلیل کوتاه این حدیث شریف، نشان میدهد اولاً از آنجا که آن حضرت با فرزند زادة بزرگوارشان سنخیت کامل دارند، در طلب رفع مشکلات ایشان هستند و ثانیاً از آنجا که در بالاترین حدّ ممکن، پیراسته از آلودگیها میباشند، نمیتوانند به وضعیت موجود راضی باشند؛ لذا بیاختیار در سلک منتظران آن حضرت قرار میگیرند و اشک از دیدگانشان جاری میشود.
این حالتِ «بیاختیاری» و «ناخودآگاهی» خبر از ملکه شدن و استقرار این صفت میدهد و همان حالت انتظار است که میتواند فرد منتظر را در شمار یاران حضرت ولی عصر علیه السلام قرار دهد.
در پایا ن عرض می کنم منتظر واقعی دارای ملاک و ویژگی های متعددبیشتر می باشد که هم در روایات و هم در کتب معتبر به آن اشاره شده است که به علت رویکرد قرانی مطالب و اختصار در نوشتار از ذکر آنها خوداری کردم لذا از دوستان و سروران خودم تقضی می کنم برای غنای این مبحث و پر ثمر شدن بهتر آن ،مباحث روایی که در این خصوص وارد شده را در قسمت نظرات به سلیقه خودشان وارد کنند بدیهی است که پیگری شما دوستان در این خصوص باعث پر ثمر شدن مباحث می شود.
برچسب: انتظار,منتظر,واقعی,
نویسنده: یوسف یوسفی
تاريخ: پنجشنبه
6 مهر
1396 ساعت: 6:14