یاد مرگ از دیدگاه قرآن و معصومین علیهم السلام

فرمود: اگر کسی اهل برهان بود، این مطالب را میفهمد؛ اهل وجدان و شهود بود، این مطالب را میفهمد. اگر هیچ کدام نبود، باید گوش بدهد ببیند معصومین چه میگویند. فرمود: لُومَثَّلْتَهُمْ بِعَقلِکَ اُو کُشِفَ عَنهُمْ مَحجُوبُ الغِطاءِ لَکَ وَ قَدِ ارْتَسَخَتْ اَسماعُهُمْ بِالهَوامِّ فَاسْتَکَّت؛ «هَوام»یعنی این حیوانات زیر زمینی، همه این حیوانات زیر زمینی حمله کردند به این لاشه و در گوش هایش رفتند و همه دارند از گوشهایش تغذیه میکنند؛ میبیند گوشش دیگر شنوا نیست. وَ اکْتَحَلَتْ اَبصارُهُمْ بِالتُّرابِ فَخَسَفَت. چشمهای او را سُرمه کشیدند، امّا با خاک گور! دیگر خسوف گرفته. همانطوری که خسوف و کسوف درباره شمس و قمر هست، درباره چشم و گوش هم هست.

وَ تَقَطَّعَتِ الاَلْسِنَهُ فِی اَفواهِهِمْ بَعدَ ذَلاقَتِهَا؛ این زبانهای گویای آنها بعد از اینکه ذَلِق و روان بود، الآن دیگر گُم شده. وَ هَمَدَتِ القُلُوبُ فِی صُدُورِهِمْ بَعدَ یَقَظَتِهَا؛ «یَقَظَه»یعنی بیداری. این دلهایشان قبلاً خیلی چیز میتوانست بفهمد؛ الآن دیگر به خواب رفته، هیچ چیز نمیفهمد! وَ عاثَ فِی کُلِّ جَارِحَهٍ مِنهُمْ جَدیدُ بِلَی سَمَّجَهَا. در تمام اعضای اینها یک آفت جدیدی آمد که این را سِمِج کرده، « سِمِج » یعنی سخت. افراد خشن را که میگویند سِمِج، از همین باب است. « سَمَّجَهُ » یعنی جَعَلَهُ سَمِجاً. اینها را کار سخت کرده، حرفی در او اثر ندارد. وَ سَهَّلَ طُرُقَ الآفَهِ اِلیهَا؛ همه آفت ها را به این بدن راه داده و آسیبرسانی اش را آسان کرده. قبلاً میتوانست دفاع بکند، الآن چه دفاعی از خود میکند ؟!

مُستَسْلِماتٌ فَلا اَیدٍ تَدْفَعُ وَ لا قُلُوبٌ تَجزَعُ؛ فرمود: تابع محضند، او منتظر است که از هر طرف حیوانات بیایند و او را تغذیه بکنند، هیچ قدرت دفاع ندارد. لَرَأیتَ اَشجانُ قُلُوبٍ وَ اَقذاءُ عُیُون؛ آنگاه میفهمید دل درد و غصّه چیست و رنج واشک چیست؛ اینها را میفهمید. بعد فرمود: لَهُمْ فِی کُلِّ فَظاعَهٍ صِفَهُ حالٍ لا تَنتَقِلْ وَ غَمرَهٌ لا تَنْجَلِی فَکَمْ اَکَلَتِ الأرضُ مِنْ عَزیزِ جَسَدٍ وَ اَنیقِ لُونٍ کانَ فِی الدُّنیا غَذِیَّ تَرَفٍ وَ رَبیبِ شَرَف؛آن که بارها و ساعتها کنار آینه میایستاد تا موی سرش را فلان کار بکند، الآن طعمه این و آن شده!

نتیجه اعمال ما، بهشت یا جهنم؟!

امیر متقیان بعد از اینکه مردم را به آمادگی لازم برای مواجه شدن با لحظه ی مرگ دعوت می نماید، به نقش بسیار مهم اعمال و رفتار آدمی در سرنوشت اخروی او پرداخته و پیرامون این امر می فرماید: (فمن أقرب إلی الجنة من عاملها؟! و من اقرب الی النار من عاملها؟!). پس چه کسی از عمل کننده برای بهشت، به بهشت نزدیکتر و چه کسی از عمل کننده برای آتش به آتش نزدیکتر است؟!

قیامت در پیش است!

امیر متقیان علی (علیه السلام) فرمودند، از امر عظیمی که پدیده مرگ به همراه دارد خبر داده و در این باره فرمود: (فإنه یأتی بأمر عظیم، و خطب جلیل). همانا مرگ امری عظیم و حادثه ای بزرگ به همراه خواهد آورد.

أن الموت هادم لذاتکم، و مکدر شهواتکم، و مباعد طیاتکم، زائر غیر محبوب، و قرن غیر مغلوب، و واتر غیر مطلوب. قد أعلقتکم حبائله و تکنفتکم غوائله، و أقصدتکم معابله و عظمت فیکم سطوته و تتابعت علیکم عدوته، و قلت عنکم نبوته. فیوشک أن تغشا کم دواجى ظلله و احتدام علله.
مرگ لذت ها و خوشى هاى شما را از میان مى برد و آرزوهاى شما را تیره و تار مى سازد و میان شما و هدف هایتان فاصله مى اندازد، دیدار کننده اى است که هیچ کس او را دوست ندارد و مبارزى است که هرگز شکست نمى خورد و جنایتکارى است که هرگز بازخواست نمى شود. هم اکنون بندهاى دام خویش را (به دست و پاى) شما انداخته. نزدیک است که تاریکى سایه هاى مرگ و شدت دردهاى آن شما را فرا گیرد.

در کلام نورانی امیر ع در نهج البلاغه در خصوص بهشت و جهنم این مطلب است که آفرینش بهشت و جهنم ارتباط تنگاتنگی با اعمال و رفتار آدمی داشته، به گونه ای که با صرف نظر از اعمال و رفتار او، چنین آفرینشی هرگز توسط حضرت حق انجام نمی پذیرفت. زیرا ما به این عقیده ایم که پروردگار عالم، آفریدگاری عادل و حکیم بوده و عدالت او در حدی است که ذره ای ظلم و ستم در حق بندگانش روا نمی دارد، و از طرفی آنچه ما از خداوند بی مثال می دانیم، آن است که آن یگانه خالق هستی، عنایت ویژه ای به انسان داشته و او را اشرف مخلوقات خود قرار داده و مقام بلند و رفیع خلافت و جانشینی خود را به او ارزانی داشته، مقامی که حتّی فرشتگان آسمانی لیاقت دستیابی به آن را نداشته اند، پروردگار هستی در کلام نورانی خود با فخر و مباهاتی مثال زدنی، این مقام رفیع را به آنها گوشزد نموده و در این باره به زیبایی فرمود: (إنی جاعل فی الارض خلیفة)⁶. همانا من در روی زمین جانشینی برای خود قرار دادم.

آفریدگار هستی، به هیچ وجه خوش ندارد انسانهایی را که با دست قدرت خود آفریده، در آتش قهر خود بسوزاند و از عذاب دردناک و آتش سوزان جهنم به آنها بچشاند. بنابراین این ما هستیم که قدر و منزلت سرمایه ی عظیم عمر خود را ندانسته و لحظات آن گنج گرانبها را صرف کارهای بیهوده نموده ایم، که چنین عملکردی نتیجه ای جزء آتش سوزان جهنم در پی نخواهد داشت، بنابراین اگر به سعادت ابدی خویش علاقمندیم و در زندگی به دنبال این هستیم که سرنوشتی زیبا را برای خود رقم بزنیم باید به فرامین حضرت حق و پیشوایان معصوم (صلوات الله علیهم اجمعین) گوش جان فرا داده و در سایه ی عمل به گفتار آنها آینده ای درخشان را برای خود به ارمغان آوردیم.

اعمال نیک مصالح ساختمان بهشتی

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: در شب معراج وارد بهشت شدم فرشتگانی دیدم که بنایی می سازند، خشتی از طلا و خشتی از نقره، و گاهی هم از کار کردن دست می کشیدند. به ایشان گفتم: چرا گاهی کار می کنید و گاهی از کار دست می کشید؟